مقدمه

رنگ ادرار عادی از زرد کم رنگ تا پر رنگ است  که نتیجه ی یک رنگدانه به نام اوروکروم و میزان غلظت آن در ادرار است.

رنگدانه ها و ترکیبات دیگر در برخی غذاها و داروها می توانند رنگ ادرار را تغییر دهند. چغندر، انواع توت ها و لوبیا از مواد غذایی هستند که به احتمال زیاد بر روی رنگ ادرار اثر می گذارد. بسیاری از داروهای بدون نسخه و تجویزی، رنگ هایی مانند قرمز، زرد یا سبز به ادرار میدهند.

یک رنگ ادرار غیرعادی می تواند نشانه ای از بیماری باشد. به عنوان مثال، ادرار قرمز متمایل به قهوه ای یک مشخصه شناسایی پورفیری(یک اختلال نادر و ارثی از گلبول های قرمز) است.

علائم

رنگ ادرار عادی بسته به میزان آب نوشیدن شما متفاوت است. نوشیدن آب رنگدانه های زرد را در ادرار رقیق می کند، بنابراین با نوشیدن بیشتر مایعات ادرار شما روشن تر میشود. هنگامی که کمتر می نوشید، غلظت رنگ بیشتر می شود.

اما ادرار می تواند رنگ ها را به مراتب فراتر از آنچه طبیعی است، از جمله قرمز، آبی، سبز، قهوه ای مایل به سفید و سفید ابری تبدیل کند.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم

در صورتی که خون قابل مشاهده در ادرار دیدید به پزشک مراجعه کنید. خون در ادرار در عفونت های دستگاه ادراری و سنگ کلیه رایج است. این مشکلات معمولا باعث درد می شوند. خونریزی بدون درد ممکن است نشانه یک مشکل جدی مانند سرطان باشد.

اگر ادرار تیره یا نارنجی باشدبه خصوص اگر مدفوع شما کمرنگ و رنگ پوست و چشم زرد دارید  ممکن است  دچار آسیب به کبد شده باشید.

علل

رنگ ادرار اغلب ناشی از داروها، غذاهای خاص یا رنگهای غذایی است. در برخی موارد، تغییرات در رنگ ادرار باعث ایجاد مشکلات خاصی برای سلامتی می شود.

 

رنگها در اینجا تقریبی هستند، زیرا آنچه در شخصی ممکن است مثل قرمز به نظر رسد ممکن است در  شخص دیگری مانند نارنجی باشد.

ادرار قرمز یا صورتی

علیرغم ظاهر هشدار دهنده، ادرار قرمز لزوما خطرناک نیست. ادرار قرمز یا صورتی می تواند توسط موارد زیر رخ دهد:

  1. خون. فاکتورهایی که می توانند باعث خونریزی ادراری (هماچوری) شوند عبارتند از: عفونت های دستگاه ادراری، پروستات بزرگ، تومورهای سرطانی و غیر سرطانی، کیست های کلیه، سنگ کلیه یا مثانه.
  2. خوراکی ها. چغندر، تمشک و می توانند باعث قرمزی یا صورتی شدن ادرار شود.
  3. داروها. ریفامپین (Rifadin، Rimactane)، یک آنتی بیوتیک است که اغلب برای درمان بیماری سل استفاده می شود، می تواند ادراری نارنجی یا قرمز رنگ را به وجود آورد.

ادرار نارنجی

ادرار نارنجی می تواند از:

  1. داروها. داروهایی که می توانند ادراری نارنجی ایجاد کنند مثل داروهای ضد التهاب سولفاسالازین (Azulfidine) ؛ فنازوپیریدین (پیریدیم) و برخی از مشتقات و برخی داروهای شیمی درمانی.
  2. شرایط پزشکی. در برخی موارد، ادرار نارنجی می تواند بیماری کبد یا مجرای صفراوی را نشان دهد، به خصوص اگر مدفوع کم رنگ نیز داشته باشید. از دست دادن آب بدن، که می تواند ادرار را متمرکز کرده و رنگ آن را غلیظ تر کند نیز میتواند باعث نارنجی شدن ادرار شود.

ادرار آبی یا سبز

ادرار آبی یا سبز می تواند ناشی از:

  1. رنگ ها. برخی رنگهای غذایی سبب ادرار سبز میشود. رنگهایی که برای برخی از آزمایشات کلیوی و عملکرد مثانه مورد استفاده قرار می گیرد، ادرار را آبی می کند.
  2. داروها .تعدادی از داروها ادرار آبی یا سبز ایجاد میکنند، از جمله آمیتریپتیلین، ایندومتاسین (Indocin، Tivorbex) و پروپوفول (Diprivan).
  3. شرایط پزشکی. افزایش کلسیم خوش خیم خانوادگی، یک اختلال ارثی نادر است که گاهی اوقات به نام سندرم پوشک آبی شناخته می شود، زیرا کودکان مبتلا به این اختلال دارای ادرار آبی هستند. ادرار سبز گاهی در طی عفونت های دستگاه ادراری ناشی از باکتری سودوموناس رخ می دهد.

ادرار تیره قهوه ای یا کولا رنگی

ادرار قهوه ای می تواند از:

  1. غذا. خوردن مقدار زیادی لوبیا فووا، یا آلوئه می تواند ادرار تیره و قهوه ای ایجاد کند.
  2. داروها. تعدادی از داروها می توانند ادرار را تیره تر کنند، از جمله داروهای ضد مالاریا کلروکین و پریموکین، آنتی بیوتیک مترونیدازول (Flagyl) و نیتروفورانتوئین (Furadantin)، ملین های حاوی cascara یا سننا، و متوکاربامول.
  3. شرایط پزشکی. برخی از اختلالات کبدی و کلیوی و برخی از عفونت های دستگاه ادراری می توانند باعث قهوه ای شدن ادرار شود.
  4. ورزش شدید .آسیب عضلانی از ورزش شدید می تواند سبب بروز آسیب های ادرار و کلیه شود و باعث تیره شدن رنگ ادرار شود.

ادرار ابری یا تیره

عفونت دستگاه ادراری و سنگ کلیه باعث ایجاد ادرار ابری رنگ می شود.

عوامل خطر (ریسک فاکتورها)

ادرار رنگی که نتیجه غذاها یا داروها نیست، می تواند ناشی از یک وضعیت پزشکی باشد که بر روی رنگ ادرار تأثیر می گذارد. فاکتورهایی که شما را در معرض خطر بیماری های پزشکی قرار میدهد عبارتند از:

  • سن. تومور مثانه و کلیه، که می تواند خون را در ادرار ایجاد کند، در افراد مسن بیشتر است. مردان بالای 50 سال به علت غده پروستات بزرگ، گاهی اوقات خونریزی ادرار دارند.
  • سابقه خانوادگی. سابقه خانوادگی بیماری های کلیوی یا سنگ کلیه باعث می شود که این مشکلات را بیشتر تجربه کنید. هر دو می توانند خون را در ادرار ایجاد کنند.
  • تمرین های ورزشی سنگین. دونده ها بیشتر در معرض خطر هستند، اما هر کسی که به شدت تمرین می کند، ممکن است خونریزی ادراری داشته باشد.

تشخیص

پزشک علاوه بر گرفتن یک تاریخچه پزشکی کامل و انجام یک معاینه فیزیکی ممکن است آزمایش های تشخیصی خاصی را پیشنهاد کند، از جمله:

  • آزمایش ادرار. پزشک شما از آزمایشات ادرار برای بررسی گلبولهای قرمز، سطح بالای پروتئین و مواد معدنی دفع شده در ادرار استفاده می کند که ممکن است نشانه مشکلات کلیه یا دستگاه ادراری باشد. نمونه ای از ادرار نیز احتمالا برای باکتری هایی که باعث عفونت می شوند بررسی می شود.
  • آزمایش خون. بعضی از آزمایشات خون سطح کراتینین و نیتروژن اوره خون را اندازه گیری می کند. پزشک شما همچنین ممکن است نمونه خون را برای سطح بالای آنزیم های کبدی و برای شرایطی مانند دیابت بررسی کند.

درمان

در صورتی که نیاز به درمان داشته باشید درمان به شرایط ایجاد کننده ی تغییر رنگ ادرار بستگی دارد و پزشک شما متناسب با تشخیصی که میدهد درمان هایی را برای شما انتخاب میکند.

 

منبع: www.mayoclinic.org